May 26

Το Λαογραφικό Μουσείο του Άσπρου

Ο Πολιτιστικός Σύλλογος ¨Ανατολική Ρωμυλία¨ ιδρύθηκε στον Άσπρο του νομού Κιλκίς το 1982. Δημιουργήθηκε με σκοπό να διατηρήσουν οι κάτοικοι τα ήθη και τα έθιμα που έφεραν από τον Άσπρο της Ανατολικής Ρωμυλίας.

Η λαογραφική αυτή έκθεση περιέχει αντικείμενα καθημερινής χρήσης των κατοίκων από τις αρχές του 20ου αιώνα μέχρι την δεκαετία του 50. Εκεί μπορεί κανείς να δει αντικείμενα που χρησιμοποιούσαν οι κάτοικοι του Άσπρου της Ανατολικής Ρωμυλίας. Εργαλεία, υφάσματα, παραδοσιακές φορεσιές, εργόχειρα, οικιακά σκεύη, ακόμη και έπιπλα. Μπαίνοντας μέσα στην έκθεση ο επισκέπτης αρχικά εντυπωσιάζεται με την πληθώρα αντικειμένων. Ο χώρος είναι χωρισμένος σε δωμάτια. Στον πρώτο χώρο βρίσκεται ο αργαλειός καθώς και ένας μεγάλος αριθμός παραδοσιακών φορεσιών, πλεκτών και υφασμάτων. Στον δεύτερο χώρο βλέπουμε το μέρος όπου μαζευόταν όλη η οικογένεια, κάτι σαν το σημερινό μας ¨σαλόνι¨, και στον τρίτο χώρο έχουμε την κρεβατοκάμαρα.  Ωστόσο μέσα σε κάθε δωμάτιο δεν περνά απαρατήρητος ο μεγάλος αριθμός αντικειμένων που υπάρχουν. Λεπτομέρειες, όπως για παράδειγμα το κουτάκι που φύλαγαν τις κλωστές, είναι σαν να μας μεταφέρουν στο παρελθόν. Πραγματικά είναι αδύνατον να αναφέρουμε το τι μπορεί να δει κανείς εκεί. Όχι μόνο επειδή είναι πάρα πολλά, αλλά επειδή όλα τα εκθέματα συντελούν στο να σου δώσουν μία αίσθηση της καθημερινότητας των προγόνων μας. Το μουσείο αυτό διαφέρει από τα συνηθισμένα. Δεν θα αντικρύσουμε εκθέματα πίσω από μία γυάλα,  αλλά θα ¨ταξιδέψουμε¨ σε άλλες εποχές.

Η έκθεση αυτή ήταν μία πρωτοβουλία της κ. Καρυοφυλλίδου η οποία είχε ως σκοπό αρχικά να συγκεντρώσει όλα τα κειμήλια των προγόνων της. Με προσωπική εργασία της ίδιας αλλά και των κατοίκων του χωριού και μελών του συλλόγου ¨Ανατολική Ρωμυλία¨, μαζεύτηκαν τα αντικείμενα, διαμορφώθηκε ο χώρος, έγινε η αναπαλαίωση των επίπλων και όλα αυτά μόνο μέσα σε ενάμιση μήνα.  Έτσι λοιπόν το όραμα ενός ανθρώπου κατάφερε να μαζέψει ένα ολόκληρο χωριό και να χαρίσει σε όλους εμάς μία αξιοζήλευτη λαογραφική έκθεση που εγκαινιάστηκε στις 20 Σεπτεμβρίου του 2009. Όπως μας αναφέρει η κ. Καρυοφυλλίδου, σε όλη αυτή την προσπάθεια ευτυχώς υπάρχει υποστήριξη. Ο Δήμος Πολυκάστρου, η Νομαρχία Κιλκίς, το Τοπικό Συμβούλιο του χωριού και άλλοι φορείς, όπως για παράδειγμα το Πολιτιστικό Κέντρο του Δήμου, στηρίζουν ηθικά και οικονομικά.

Μέσα από αυτό το ταξίδι στον χρόνο που έκανα στο μουσείο του Άσπρου αρχικά εντυπωσιάστηκα από τα εκθέματα που μαρτυρούν έναν συγκεκριμένο τρόπο ζωής. Αν και το βιοτικό επίπεδο εκείνων των ανθρώπων ήταν χαμηλό, αν και δεν είχαν τις πολυτέλειες που έχουμε εμείς σήμερα, ωστόσο είναι ολοφάνερο πως είχαν την καλαισθησία στην ζωή τους. Δεν προκαλεί καμία εντύπωση πως τα ρούχα τους για παράδειγμα, αποτελούν για εμάς ένα έκθεμα. Και αποτελούν έκθεμα όχι λόγω της παλαιότητάς τους αλλά επειδή δικαίως μπορούν να χαρακτηριστούν ως έργα τέχνης. Είναι αξιοσημείωτο πως εκλάμβαναν ας πούμε την γεωμετρικότητα, πως έπαιρναν μοτίβα από την φύση για να στολίσουν τα έργα που κοσμούσαν τον χώρο τους. Όλη αυτή η πρόσληψη του περιβάλλοντος χώρου και η απόδοση σε καθημερινά αντικείμενα, μας εντυπωσιάζει αλλά και μας προβληματίζει για την δική μας στάση ζωής.

Μέσα από τα εκθέματα του μουσείου, βλέπουμε πώς οι άνθρωποι τότε αντιλαμβάνονταν τον κόσμο τους. Επίσης πρέπει να λάβουμε υπόψη μας ότι οι περισσότεροι δεν ήταν μορφωμένοι, ασχολιόντουσαν με αγροτικές δουλειές, ήταν πρόσφυγες και δεν είχαν άμεση επαφή με την τέχνη στα πλαίσια μιας εκπαιδευτικής διαδικασίας, αλλά γνώριζαν την παράδοσή και την ιστορία τους. Αυτά ήταν τα όπλα τους. Σίγουρα ο κόσμος τους ήταν πολύ διαφορετικός από τον δικό μας. Εμείς το μόνο που μπορούμε να κάνουμε από την πλευρά μας είναι να προβάλλουμε και να προωθούμε την παράδοσή μας. Όπως έκαναν οι κάτοικοι του Άσπρου. Το θέμα είναι όμως αυτό να έχει την ουσιαστική στήριξη του κόσμου και της πολιτείας. Αν αναλογιστεί κανείς πως σε ένα μικρό χωριό όπως ο Άσπρος δημιουργήθηκε μία τέτοια λαογραφική έκθεση σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα, η απήχησή του στον κόσμο θα έπρεπε να είναι μεγαλύτερη.

Το στοίχημα για το συγκεκριμένο μουσείο είναι να μην καταλήξει ως ¨ένα ακόμη μουσείο¨, αλλά να αποκτήσει ζωή μέσω της σωστής προώθησης και προβολής. Αντικειμενικά αν το δούμε, έχουμε ένα μουσείο που φτιάχτηκε από την θέληση ορισμένων κατοίκων να διατηρήσουν ζωντανή την παράδοσή τους χωρίς να επιβαρύνει οικονομικά σε μεγάλο βαθμό με την κατασκευή του, δεν υπάρχει κάποιο χρηματικό αντίτιμο για να επισκεφτεί κανείς τον χώρο, είναι μόλις δέκα λεπτά από την πόλη του Πολυκάστρου και παρ’ όλα αυτά δεν είναι ευρέως γνωστή η ύπαρξή του. Αν ο συγκεκριμένος χώρος βρισκόταν σε κάποιο μεγάλο αστικό κέντρο θα ήταν απόλυτα αξιοποιήσιμος αποτελώντας μέχρι και πηγή εσόδων. Ας αφήσουμε όμως στην άκρη το οικονομικό μέρος, καθώς το μουσείο δεν δημιουργήθηκε για να αποφέρει κέρδος αλλά για να προβάλλουν οι κάτοικοι του Άσπρου την παράδοση των προγόνων τους.

Από την στιγμή που η αρχή έχει γίνει, για ποιο λόγο να μην αποτελέσει αυτή η έκθεση ένα σημείο αναφοράς για τον Άσπρο; Αρχικά τα σχολεία είναι αυτά που θα πρέπει να φέρουν σε επαφή τους μαθητές με το μουσείο. Γιατί να πραγματοποιούνται ημερήσιες εκδρομές στις αυλές των σχολείων; Θα ήταν μια πολύ καλή ιδέα να πραγματοποιούνται θεατροπαιδαγωγικά προγράμματα στον συγκεκριμένο χώρο από τα σχολεία ολόκληρου του νομού, έτσι ώστε να επιτευχθεί και ο στόχος των δημιουργών του μουσείου. Προωθητική ενέργεια θα μπορούσε να είναι η δημιουργία μιας ιστοσελίδας για την λαογραφική έκθεση. Οι ενέργειες που γίνονται από τον πολιτιστικό σύλλογο ¨Ανατολική Ρωμυλία¨ είναι ήδη αρκετές. Βιβλία, εκδηλώσεις, ομάδες παραδοσιακών χορών. Το θέμα είναι να ενεργοποιείται συνεχώς νέος κόσμος, να έρχεται σε επαφή με την παράδοση μέσα από μία σύγχρονη ματιά, με δράσεις που να προβάλλουν το παρελθόν με μέσα του σήμερα. Το μουσείο του Πολιτιστικού Συλλόγου Άσπρου είναι ένα σημαντικό βήμα για να γίνει μία αρχή.

Υποβολή σχολίου